جغرافیا و برنامه ریزی گردشگری

جغرافیا و برنامه ریزی گردشگری

الگویابی مکانی حرکت زائرین حرم رضوی

نویسندگان
هانی رضائیان 1
پرویز ضیائیان فیروزآبادی 2
علی موحد 3
علیرضا جدیدی 4
1 استادیار گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه گردشگری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
4 کارشناس ارشد دانشگاه خوارزمی
چکیده
دینامیک هر فضایی ناشی از حرکتی است که در آن جریان دارد. شناخت الگوهای حرکتی در یک محیط نقش کلیدی در شناخت کارکرد آن محیط دارد. این تحقیق به بررسی الگوهای مسی و سرعت حرکت پیاده زوار اماکن متبرکه با کارکرد زیارتی پرداخته است. ازدحام، جاذبه ضریح، محدودیت فضا، هندسه ساده با زوایای تند و تأثیر آداب و آیین زیارت از جمله مشخصات بارز این امکان می‌­باشد. محدوده مطالعه این تحقیق قسمت آقایان حرم رضوی است. داده‌­های حرکت زوار در این تحقیق با برداشت موقعیت هر زائر از تصاویر دوربین­‌های مستقر در حرم و اعمال تبدیل­‌های هندسی لازم تهیه شده است. سرعت متوسط حرکت با توجه به مدت زمان جابجایی هر زائر بین موقعیت­‌ها ثبت و محاسبه شده است. جهت بررسی الگوهای حرکتی موجود در داده‌­ها از تحلیل خوشه‌­بندی نقاط دارای سرعت­‌های حرکت بالا و پایین موسوم به تحلیل نقاط/مناطق داغ استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد کریدوری پیوسته از حرکت با سرعت متغیر از درب ورود به درب خروج است. به علاوه آداب و آیین زیارتی مرسوم و یا رفتارهایی که اخیرا رواج یافته­اند مانند توقف جهت گرفتن عکس و ... در الگوهای حاصله قابل مشاهده است. آمار تراکم زمانی فضا برای خوشه­‌های استخراج شده محاسبه ­گردد. این آمار نشان دهنده مدت زمان اشغال واحد سطح است که امکان بررسی میزان توقف حرکت در فضا را فراهم می‌نماید. براین اساس بیشترین تراکم زمانی به ترتیب مربوط به کنج حرم در مقابل ضریح، در خروجی، مجاور ضریح و سپس در ورودی برآورد شده است. نتایج کلی نشان می‌دهد حرکت زوار در حرم رضوی از الگوی سرعت متوسط تبعیت می‌کند که اساس نحوه نزدیک شدن زوار به ضریح، تجمع زوار در اطراف ضریح و حرکت جهت خروج از ضریح نشان داده شده است.
کلیدواژه‌ها
تحلیل فضایی
خوشه بندی
الگوی فضایی
همبستگی مکانی
حرم رضوی

عنوان مقاله English

Exploring the Spatial Pattern of Movement of Pilgrims of Razavi Shrine

نویسندگان English

Hani Rezayan 1
Parviz Zeaiean 2
Ali Movahed 3
Alireza Jaddi 4
1 Assistant Professor, Department of Remote Sensing and Geographic Information Systems, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Remote Sensing and Geographic Information Systems, Faculty of Geographic Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Tourism, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran.
4 Master of Arts, Kharazmi University
چکیده English

The dynamics of any space are derived from the movement within it. Understanding the patterns of movement in an environment plays a key role in comprehending its function. This research examines the patterns and speed of pedestrian movement of pilgrims in sacred places with a pilgrimage function. Congestion, the attraction of the shrine, spatial limitations, simple geometry with sharp angles, and the impact of pilgrimage rituals and customs are among the prominent characteristics of these places. The study area of this research is the men’s section of the Imam Reza shrine. The data on the pilgrims’ movement in this study have been prepared by capturing the position of each pilgrim from the cameras installed in the shrine and applying the necessary geometric transformations. The average speed of movement has been recorded and calculated based on the time it takes for each pilgrim to move between positions. To examine the existing movement patterns in the data, cluster analysis of points with high and low movement speeds, known as hot spot analysis, has been used. The findings indicate a continuous corridor of movement with variable speed from the entrance to the exit door. In addition, customary pilgrimage rituals and recently popular behaviors, such as stopping to take photos, are observable in the resulting patterns. The spatial density statistics for the extracted clusters have been calculated. These statistics indicate the duration of surface area occupation, which allows for the examination of the extent of movement stoppage in the space. Accordingly, the highest temporal density is related to the corner of the shrine opposite the shrine, at the exit, adjacent to the shrine, and then at the entrance, respectively. Overall results show that the movement of pilgrims in the Imam Reza shrine follows a pattern of average speed, which is based on the manner of pilgrims approaching the shrine, gathering around the shrine, and moving to exit from the shrine.

کلیدواژه‌ها English

Spatial analysis
Spatial Pattern
Clustering
Spatial Correlation
Razavi Shrine
الکساندر، ک. (1386) معماری و راز جاودانگی، راه بی زمان ساختن، ویراست دوم، ترجمه مهرداد قیومی بیدهندی، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، تهران.
بهروان، ح. (1380) جامعه شناسی زیارت با تاکید بر نیازهای زائران در حرم حضرت رضا(ع)، بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی، نشریه علمی ترویجی مشکات، شماره 72-73، پاییز و زمستان 1380
پوراحمد، 1. (1386). قلمرو و فلسفه جغرافیا، چاپ دوم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
سعادت، ب. (1354) مجموعه مطالعاتی ابنیه آستان قدس رضوی بارگاه امام رضا(ع) موسسه آسیایی دانشگاه پهلوی شیراز،
سعیدی، ع. (1391) پویش ساختاری – کارکردی: رویکردی بدیل در برنامه ریزی فضایی، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، شماره 12، ص 11-18.
سعیدی، ع.، رحمانی فضلی، ع.، عزیزپور، ف.، بیات، م. (1396) تحلیل ساختار فضایی ناحیه خمین با تاکید بر برنامه ریزی فضایی، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال ششم، شماره 20، ص 58-41.
رهنما، ر. (1390) شناسایی و وجه تسمیه معابر و محلات و اماکن بافت قدیم مشهد، انتشارات سخن گستر.
صدوق، ح.، سعیدی، ع. (1385) نظام فضایی به مثابه جوهره مطالعات جغرافیایی، مجله جغرافیا، سال چهارم، شماره 10 و 11. ص 7-20.
عالم ‌زاده، ب. (1387) حرم رضوی به روایت تاریخ، انتشارات آستان قدس رضوی.
علیجانی، ب. (1394) تحلیل فضایی در مطالعات جغرافیایی. تحلیل فضایی مخاطرات محیطی ۱۳۹۴، ۲ (۳) :۱۴–۱.
شکویی، ح.، موحد، ع. (1381) شناخت الگوی فضای توریستی شهر اصفهان با استفاده از سیستم GIS ، مدرس علوم انسانی، رنامه ریزی و آمایش فضا، زمستان، شماره 27، صص 95- 113.
موحد، ع. (1402) مقدمه‌ای بر گردشگری شهری، انتشارات پرهام نقش، تهران.
نمازیان، ع.، قارونی، ف. (1392) حلقه گم شده روانشناسی محیط در آموزش معماری، نشریه علمی پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، شماره 5، صفحات 121-131.
نیرو، ع.، کریمی­پور، ف. (1394) مدل عامل مبنای راهبردی در فضای شهری بر اساس مولفه های درک مکانی انسانی، نشریه علمی پژوهشی علوم و فنون نقشه برداری، دوره چهارم، شماره 4.
AlGadhi, S. A. H., Mahmassani, H. S. (1991). Simulation of Crowd Behavior and Movement: Fundamental Relations and Application. Transportation Research Record, 1320, 260–268.
Blue, V. J., Adler, J. L. (1998). Emergent Fundamental Pedestrian Flows from Cellular Automata Microsimulation. Transportation Research Record, 1644(1), 29–36.
Cresswell, T. (2011). Geographies of Mobilities: Practices, Spaces, Subjects. Routledge.
Daamen, W., & Hoogendoorn, S. P. (2003). Experimental Research of Pedestrian Walking Behavior. Transportation Research Record: Journal of the Transportation Research Board(1828), 10.
Daamen, W., & Hoogendoorn, S. P. (2005). Free Speed Distributions; Based on Empirical Data in Different Traffic Conditions. Paper presented at the The PED Conference.
Edwards, D., Griffin, T., Hayllar, B. (2008). Urban Tourism Research: Developing an Agenda. Annals of Tourism Research, 35, 1031-1052. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.annals.2008.09.002
Ellerbrock, M. J., Hite, J. C. (1980). Factors affecting regional employment in tourism in the United States. Journal of Travel Research, 18(3), 26-32.
Harvey, D. (1990). The Condition of Postmodernity. Blackwell.
Helbing, D., Farkas, I., Vicsek, T. (2000). Simulating Dynamical Features of Escape Panic. Nature, 407(6803), 487–490.
Henderson, L. F. (1971). The Statistics of Crowd Fluids, Nature, 229(5284), 381–383.
Henin, C. M., & White, T. (2007). Macroscopic Effects  of Microscopic Forces  Between Agents  in Crowd Models. Physica. A, 373, 694-712.
Hillier, B., Hanson, J. (1984). The social logic of space. Cambridge: Cambridge University Press.
Hinlayagan, K. R., Gratuito, K. N., Matillosa, S. M. L., Laos, R. V. (2023). Factors Influencing Tourist Decision-Making on Choosing a Cultural Destination. International Journal of Tourism & Hospitality Reviews, 10(2), 2395-7654.
HCM (2010). Highway Capacity Manual, Transportation Research Board, National Research Council, Washington D.C. (2010).
Hoogendoorn, S. P., Daamen, W. (2005). Pedestrian Behavior at Bottlenecks. Transportation Science, 39(2), 147–159.
Johansson, A., Helbing, D., Shukla, P. K. (2007). Specification of the Social Force Pedestrian Model by Evolutionary Adjustment to Video Tracking Data." Advances in Complex Systems, 10(02), 271–288.
Larsen, S. (2007). Aspects of a psychology of the tourist experience. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 7(1), 7-18.
Lee, J. (2023), Spatiotemporal Analytics, Routledge, 2023, 266 p.p., ISBN 9781032303055.
Lei, W., Li, A., Gao, R., Hao, X., & Deng, B. (2012). Simulation of pedestrian crowds’ evacuation in a huge transit terminal. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, 391(22), 5355-5365. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.physa.2012.06.033.
Longley, P.A., Goodchild M.F., Maguire D.J., & Rhind D.W., (2015), Geographic Information Science and Systems, 4th Edition, Wiley, 20015.
McCann, P. (2001). Urban and Regional Economics. Oxford University Press.
Martin, R., Egenhofer, M. J., Pfoser, D., & Tryfona, N. (1997). Structuring Space with Image Schemata: Wayfinding in Airports as a Case Study Spatial Information Theory - A Theoretical Basis for GIS, International Conference COSIT '97, 
Movahed A., Jafarpour Ghalehteimouri K. (2020) An Empirical Investigation on Tourism Attractive Destinations and Spatial Behavioral Tourist Pattern Analysis in Tehran, Asian Journal of Geographical Research 3 (1): 18-27. https://doi.org/10.9734/AJGR/2020/v3i130097.
Owaidah, A., Olaru, D., Bennamoun, M., Sohel, F., & Khan, N. (2023). Transport of pilgrims during Hajj: Evidence from a discrete event simulation study. PLOS ONE, 18(36), 32. https://doi.org/https://doi.org/10.1371/journal.pone.0286460
Predtechenskii, V. M., Milinskii, A. I. (1978). Planning for Foot Traffic Flow in Buildings. Amerind Publishing Co.
Radisic, B. B., Bašan, L. (2007). The logistics of selling a destination's tourism product. Tourism and hospitality management, 13(3), 725-732.
Ritzer, G. (2007). The Blackwell Encyclopedia of Sociology. In G. Ritzer (Ed.), (Vol. 1479, pp. 5115-5119): Blackwell Publishing.
Rosentraub, M. S., Joo, M (2009). Tourism and economic development: Which investments produce gains for regions? Tourism Management, 30(5), 759-770.
Rutten, P., Lees, M.H., Klous, S., Peter, H., & Sloot, M.A. (2022) Modeling the dynamic relationship between spread of infection and observed crowd movement patterns at large scale events. Scientific Reports, 12(14825) (2022). https://doi.org/10.1038/s41598-022-19081-z.
Sawandi, H., Jayasinghe, A., & Retscher, G. (2024 ). Real-Time Tracking Data and Machine Learning Approaches for Mapping Pedestrian Walking Behavior: A Case Study at the University of Moratuwa. Sensors 24(12), 3822.
Shiwakoti, N., Sarvi, M., & Rose, G. (2009). Enhancing the Safety of Pilgrims During Mass Religious Gatherings: A Case Study of the Hajj. Transportation Research Record, 2137(1), 63–70.
Still, G.K. (2000). Crowd Dynamics, University of Warwick, Department of Mathematics, PhD Thesis.
Thompson, P. A., Marchant, E. W. (1995). Testing and Application of the Computer Model ‘SIMULEX’. Fire Safety Journal, 24(2), 149–166.
Tobler, W. R. (1970). A Computer Movie Simulating Urban Growth in the Detroit Region, Economic Geography.
Turner, V. (1978). Image and Pilgrimage in Christian Culture. Columbia University Press.
Wang, W., Rong, J., Fan, Q., Zhang, J., Han, X., & Cong, B. (2021). Data-Driven Simulation of Pedestrian Movement with Artificial Neural Network. Journal of Advanced Transportation, 16. https://doi.org/https://doi.org/10.1155/2021/5580910
Walker, R.T. (2021). Geography, Von Thünen, and Tobler's first law: Tracing the evolution of a concept, Geographical Review. 112 (4). https://doi.org/10.1080/00167428.2021.1906670.
Williams, A. M., Hall, C. M., & Lew, A. A. (2014). Theoretical and Methodological Challenges for Tourism. In A. M. Williams, C. M. Hall, & A. A. Lew (Eds.), (pp. 625-634). The Wiley-Blackwell.
Witherick, M., Ross, S. R. J., & Small, R. J. (2001). A Modern Dictionary of Geography. Arnold.
Xueling, J. (2015). Simulation Model of Pedestrian Evacuation in High-Rise Building: Considering Group Behaviors and Real-Time Fire. International Journal of Smart Home, 9(2).
Yang, Y., & Fik, T. J. (2014). Spatial effects in regional tourism growth. Annals of Tourism Research, 46(7), 144–162.
Yuan, Y., Gretzel, U., & Tseng, Y. H. (2015). Revealing the nature of contemporary tourism research: Extracting common subject areas through bibliographic coupling. International Journal of Tourism Research, 17(5), 417-431.