Geography and Tourism Planning

fa ارزیابی تأثیر شبکه راه‌های دسترسی بر توسعه گردشگری طبیعت با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) در بخش پاتم جنگل خیرود Assessing the impact of access road network on nature tourism development using GIS (Case study: Patom section of Kheyrud Forest) تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">جاده‌ها و مسیرهای دسترسی از عوامل اصلی توسعه گردشگری و طبیعت‌گردی محسوب می‌شوند. سهولت دسترسی به نقاط گردشگری و استقبال گردشگران بستگی به توسعه راهها دارد. تحقیق حاضر به بررسی اثرات متقابل دو شاخص محدود کننده (شیب) و هدایت کننده (جاده) از نظر گردشگری  در بخش پاتم جنگل خیرود نوشهر پرداخته و همگام با تحقیقات میدانی در ارتباط با نحوی حضور گردشگران و تعین نقاط چشم اندازها، اهمیت و اثرات مسیرها را بررسی می‌نماید. برای انجام این تحقیق ابتدا برداشت‌های میدانی با GPS جهت ثبت موقعیت مسیرها انجام و داده‌های مکانی در نرم‌افزار ArcView  با توجه به نقشه‌های توپوگرافی بهینه‌سازی و مسیرهای جدید با شیب مناسب طراحی شدند. سپس با استفاده از مدل رقومی ارتفاع (DEM) و تحلیل شیب منطقه، نقشه شیب در سه کلاس دسته‌بندی و حریم جاده‌ها در فواصل 100، 200 و 300 متری تحلیل شد. لایه‌های شیب و دسترسی با نظر کارشناسان ارزش‌گذاری و تلفیق شدند تا نقشه نهایی مطلوبیت مناطق برای توسعه طبیعت‌گردی به دست آید. نتایج نشان داد اکثر گردشگران در منطقه حریم صد متری جاده اسکان و تردد داشتند، سپس با طراحی 8/2 کیلومتر مسیر پیاده‌روی و اتصال به جاده‌های موجود 42% نقاط چشم انداز هم قابل دسترسی شدند و طول مسیرها از 17/3 به 25/5 کیلومتر رسید و تراکم جاده هم به 28/3 متر در هکتار افزابش یافت. با وجود شیب بالای منطقه اما با کمک مسیرها این مناطق قابل دسترسی شدند. نتایج حاصل از نقشه میزان مطلوبیت گردشگری نشان داد 55% از کل سطح پاتم دارای مطلوبیت خیلی خوب و خوب است که در حریم صد متری جاده قرار گرفته‌اند و نشان از اهمیت جاده و مسیر دسترسی می باشد و حاکی از آن است که با بودن جاده، دیگر  میزان شیب دامنه عامل محدود کننده برای حضور گردشگران نمی باشد.</div> <div style="text-align: justify;">Roads and access routes are among the main factors in the development of tourism and ecotourism. The ease of access to tourist sites and the reception of visitors largely depend on the development of roads. The present study examines the interactive effects of two indices—slope (as a limiting factor) and roads (as a guiding factor)—in relation to tourism in the Patam section of the Kheyrud Forest in Nowshahr. Alongside field surveys regarding the patterns of tourist presence and the identification of viewpoints, the study investigates the importance and impacts of access routes. To conduct this research, field data were first collected using GPS to record the locations of routes. The spatial data were then optimized in ArcView software based on topographic maps, and new routes with suitable slopes were designed. Using a Digital Elevation Model (DEM) and slope analysis of the area, the slope map was classified into three categories, and road buffer zones at 100, 200, and 300 meters were analyzed. The slope and accessibility layers were evaluated and weighted by experts, and then overlaid to produce a final map showing the suitability of areas for ecotourism development. The results showed that most tourists were located and moved within the 100-meter buffer zone of the roads. With the design of a 2.8 km walking trail and its connection to existing roads, 42% of viewpoints also became accessible. The total length of routes increased from 17.3 to 25.5 km, and road density rose to 28.3 meters per hectare. Despite the steep slopes in the area, the creation of these routes enabled access. The tourism suitability map indicated that 55% of the Patam area falls into the “very good” and “good” categories of suitability, located within the 100-meter road buffer. This highlights the importance of roads and access routes and demonstrates that, with the presence of roads, slope is no longer a limiting factor for tourist visitation.</div> گردشگری طبیعت, مسیر پیاده‌روی, شیب دامنه, جاده جنگلی ecotourism, hiking path, slope, forest road. 0 0 http://gtp.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-141-1&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Soofi Mariv حمید صوفی مریو soofi@ut.ac.ir 1003194753284600559 1003194753284600559 No Expert at the Vice-Rectorate for Research and Technology, University College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran کارشناس معاونت پژوهشی و فناوری، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Mohsen Javanmiri Pour محسن جوانمیری‌پور mjavanmiri@ut.ac.ir 1003194753284600560 1003194753284600560 Yes Assistant Professor, Forest and Rangeland Research Devision, Kermanshah Province Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AEERO), Kermanshah, Iran. استادیار، بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران