fa توسعه سرمایه‌های ظرفیت نهادی در راستای اکوتوریسم پایدار (نمونه موردی دریاچه ارومیه) تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="line-height:2;">گسست نهادی، ضعف دانش اکوتوریسم و بحران‌های زیست‌محیطی، به‌ویژه بحران آب، لزوم اصلاح سیاست‌های کلان مدیریتی کشور را دوچندان کرده است؛ اصلاحی که مستلزم تقویت و توسعه سرمایه‌های ظرفیت نهادی است. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر توسعه سرمایه‌های نهادی بر حفاظت از منابع طبیعی و تحقق اکوتوریسم پایدار در منطقه دریاچه ارومیه است. پژوهش حاضر با رویکردی ترکیبی، مبتنی بر داده‌های میدانی و اسنادی، با بهره‌گیری از مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شده است. نتایج نشان داد که مؤلفه‌های مدل دارای بار عاملی بالا و شاخص‌های برازش، در سطح مطلوب قرار دارند. تحلیل‌های آماری با اطمینان ۹۹ درصد، وجود رابطه مثبت و معنادار بین توسعه سرمایه‌های نهادی و پایداری اکوتوریسم را تأیید کرد. بااین‌حال، ارزیابی وضعیت موجود مؤلفه‌ها در ابعاد انسانی، اجتماعی، نهادی، اقتصادی و اکولوژیکی، حاکی از فاصله قابل توجه با سطح مطلوب است. چالش‌هایی همچون ضعف هماهنگی نهادی، مشارکت محدود جوامع محلی، ناکارآمدی در توانمندسازی انسانی و خلأ سیاست‌های یکپارچه حفاظتی، از جمله موانع اصلی در مسیر تحقق اکوتوریسم پایدار در منطقه محسوب می‌شوند. بر این اساس، بازنگری در سیاست‌های نهادی، تقویت آموزش و ظرفیت‌سازی در سطح محلی و منطقه‌ای و ایجاد سازوکارهای مشارکت‌محور میان نهادها و جوامع محلی، از الزامات اساسی برای بهبود وضعیت اکوتوریسم و حفاظت از منابع طبیعی در این حوزه به شمار می‌رود.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;">Institutional fragmentation, inadequate ecotourism expertise, and escalating environmental crises&mdash;particularly the water scarcity issue&mdash;have significantly underscored the imperative for comprehensive reforms in national governance policies. Such reforms necessitate the enhancement and strategic development of institutional capital. This study investigates the influence of institutional capacity development on the conservation of natural resources and the advancement of sustainable ecotourism in the Lake Urmia basin. Utilizing a mixed-methods design, integrating empirical fieldwork and documentary analysis, the research applies Structural Equation Modeling (SEM) to quantitatively assess the impact of institutional capital on ecotourism sustainability. Findings reveal robust factor loadings across all latent constructs and confirm model adequacy through satisfactory fit indices. Statistical analyses at a 99% confidence level demonstrate a positive and statistically significant correlation between institutional capacity development and sustainable ecotourism outcomes. Nevertheless, the extant status of institutional capital within human, social, institutional, economic, and ecological domains remains substantially below optimal thresholds. Major impediments include deficient institutional coordination, limited participatory engagement of local communities, insufficient human capital development, and the absence of integrated environmental governance frameworks. Consequently, policy reformation aimed at institutional strengthening, investment in capacity-building and environmental education at local and regional scales, alongside the establishment of participatory governance mechanisms involving multi-stakeholder collaboration, constitute critical prerequisites for enhancing ecotourism sustainability and natural resource stewardship in this ecologically sensitive region.</span></span></span></div> ظرفیت نهادی, سرمایه نهادی, اکوتوریسم, دریاچه ارومیه Institutional capacity, institutional capital, ecotourism, Lake Urmia 0 0 http://gtp.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-127-1&slc_lang=fa&sid=1 Ebrahim Sharifzadeh Aghdam ابراهیم شریف زاده اقدم eb.sharifzadehaghdam@mail.um.ac.ir 1003194753284600463 1003194753284600463 No PhD, Department of Geography, Faculty of Literature and Human Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. دکتری جغرافیا، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. BaratAli Khakpour براتعلی خاکپور baratalikhakpoure@gmail.com 1003194753284600464 1003194753284600464 Yes Associate Professor, Department of Geography, Faculty of Letters and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.